JZU DOM ZDRAVLJA DOBOJ ISTOK ETIČKI KODEKS 

1.OPŠTE ODREDBE 

Član 1.

Etički kodeks  sadrži   vrijednosti, moralna  načela i  načela   profesionalne   etike  kojim  se   u  svom profesionalnom javnom i drugom djelovanju trebaju voditi sva lica koja rade  u Domu zdravlja Doboj Istok (u daljnjem tekstu:Ustanova).

                   Član 2.

Cilj Etičkog kodeksa je promocija i uticaj na svijest lica koja rade i borave u Ustanovi da se pridržavaju vrijednosti, moralnih  načela  i  načela  profesionalne  etike (u daljnjem tekstu: načela Etičkog kodeksa) u djelovanju vezanom za rad Ustanove u najširem smislu.

Član 3.

Načela Etičkog kodeksa prilagođena su potrebama Ustanove i usklađena sa usvojenom misijom,vizijom i vrijednostima Ustanove, kao i sa registrovanom djelatnošću Ustanove.

Član 4.

Etički kodeks uspostavlja vrijednosti, moralna i etička pravila ponašanja,te ga stoga treba  razlikovati od pozitivnih zakonskih i podzakonskih propisa kao i opštih akata Ustanove, koji uređuju pravila ponašanja i u okviru kojih se vrši utvrđivanje pojedinačne odgovornosti  i izriču sankcije.

Član 5.

Ovaj Etički kodeks se na odgovarajući način  primjenjuje  na  sva  lica koja rade i borave u Ustanovi i to:

  1. Sve zaposlenike Ustanove (zaposlenici u  radnom  odnosu  na  određeno i neodređeno vrijeme)
  2. Lica koja nisu zaposlenici Ustanove, a koja u njoj borave u određenom periodu (spoljni  saradnici,učenici, lica na  stručnom  usavršavanju, poslovni partneri i sl.) na korisnike usluga Ustanove (pacijenti,članovi porodice, posjetioci i sl.)

  

2.OPŠTA NAČELA

Mirno uživanje prava 

Član 6.

Svim licima koja rade i borave u Ustanovi, Ustanova će osigurati uživanje svih njihovih ljudskih prava, kao i poštivanje njihovih prava zajamčenih Ustavom, zakonskim i podzakonskim propisima, kao i opštim aktima Ustanove, a sve u mjeri u kojoj se ta prava mogu ostvarivati u Ustanovi.

Poštivanje integriteta i dostojanstva

Član 7.

Sva lica koja rade i borave u Ustanovi, trebaju biti poštovana kao osobe u skladu sa zajamčenim pravom na život, integritet i dostojanstvo. Svim licima koja rade i borave u Ustanovi, mora biti osigurano pravo na privatnost.

Jednakost i pravednost

Član 8.

Svaki zaposlenik Ustanove treba se ponašati u skladu sa načelom jednakosti i pravednosti prema drugim licima   koja  rade  i  borave  u  Ustanovi  i  to  na  način  koji  isključuje  svaku  diskriminaciju, zlostavljanje, uznemiravanje ili iskorištavanje.

Niti jedno lice koje radi ili boravi u Ustanovi ne treba zloupotrebljavati svoj autoritet ili dopustiti i  da njegovi lični interesi i odnosi sa drugim licima rezultiraju situacijama koje mogu uticati  na  mogućnost objektivnog prosuđivanja, odnosno etičkog  ili profesionalnog izvršenja obaveza.

Sloboda mišljenja i izražavanja

Član 9.

Ustanova priznaje, podržava  i potiče slobodu mišljenja i  izražavanja  mišljenja svih lica koja rade i borave u Ustanovi, kao temeljnu vrijednost u svim segmentima života i rada.

Član 10.

Od svih lica koja rade i borave u Ustanovi očekuje se da poštuju zakonske i podzakonske propise, opšte akte i druga pravila Ustanove, a koji se odnose na njihova prava i  obaveze dok rade i borave u Ustanovi.U svakom postupku koji se vodi i pokreće u Ustanovi, licu koje radi i boravi u Ustanovi, o  čijem se pravu ili odlučuje u tom postupku, treba  dati  mogućnost  učestvovanja  u  postupku i  obezbijediti ravnopravan položaj u odnosu na druge učesnike postupka i dati  mu  mogućnost  da  se izjasni  o  svim  relevantnim navodima. Ustanova  će  obezbijediti  uslove  za  ispunjenje  očekivanja  i  mogućnosti  iz  stava 1.i 2.ovog člana,te omogućiti  svim licima koja  rade  ili  borave  u Ustanovi da se pravovremeno upoznaju sa svim važećim zakonskim i podzakonskim propisima, opštim aktima i drugim pravilima Ustanove.

Autonomija rada i djelovanja zaposlenika Ustanove 

Član 11.

Svi   zaposlenici  Ustanove  mogu  autonomno  djelovati  u  Ustanovi u  skladu  sa  svojim rasporedom i statusom, a  sve  u  granicama  utvrđenim  zakonskim  i  podzakonskim  propisima, kao  i opštim aktima Ustanove. Svim  zaposlenicima  Ustanova  će  omogućiti  nesmetan   lični  i  profesionalni   razvoj,  a u  skladu  sa ličnim mogućnostima i  usvojenim planovima, i to u mjeri u kojoj se pritom neće  narušavati  pravo drugih zaposlenika na korištenje istih mogućnosti.

Profesionalnost u radu  zaposlenika Ustanove 

Član 12.

Od svih zaposlenika Ustanove se očekuje da odgovorno, savjesno, profesionalno i etički izvršavaju sve svoje obaveze prema ostalim licima koja rade i borave u Ustanovi. Objektivnost, nepristrasnost, razboritost, korektnost, dijalog i tolerancija   trebaju  biti vodilje svim zaposlenicima Ustanove u njihovom djelovanju. Obaveza  svih  zaposlenika Ustanove   je da  poštuju  kriterije  stručnosti i izvršnosti, te da  se u  skladu s  tim stalno  stručno  usavršavaju   unutar  izabrane  profesije, kao  i  da sve   svoje  profesionalne  i  etičke odluke dostupnim činjenicama, isključujući predrasude bilo koje vrste. Svi  zaposlenici  Ustanove trebaju održavati i  poticati  saradnju  u  međusobnim  profesionalnim  odnosima i istrajavati  na  efektivnom  korištenju  resursa   Ustanove,  pri   tome  težeći  povećanju  dobiti   i  smanjivanju gubitaka u Ustanovi uvijek kada je to moguće.

Od svih  zaposlenika  Ustanove  se  očekuje djelovanje u duhu utvrđene misije, vizije  i  vrijednosti  Ustanove, kao  i  izbjegavanje  učestvovanja u djelatnostima koje bi bile u sukobu sa njihovim  obavezama  u  Ustanovi, odnosno koje bi štetile ugledu Ustanove. Svi  zaposlenici  Ustanove obezbjeđivati će  da njihova verbalna i pisana komunikacija sa ostalim licima, koja rade  i  borave  u  Ustanovi   bude  u  skladu  sa  njihovim  statusom, radnim  zadacima i  ulogom u Ustanovi,kao  i opšte prihvaćenim načelima civilizirane i pristojne komunikacije.

Pravo na akademsku slobodu

Član 13.

Ustanova  priznaje  akademsku slobodu u procesima naučnoistraživačkog rada. Ustanova će stvarati uslove da zaposlenike štiti od pokušaja sužavanja,ograničavanja ili uskraćivanja akademske slobode.

Transparentnost

Član 14.

Ustanova podržava i promoviše transparentnost u svom djelovanju kao jednu od svojih vrijednosti. Sva pravila, koja se primjenjuju u Ustanovi i kojim se utvrđuju prava i obaveze lica koja rade i borave u Ustanovi, a naročito pravila koja donosi i utvrđuje Ustanova, trebaju biti precizna, jasna i dostupna. Svi zaposlenici Ustanove   trebaju  uvažavati  vrijednost  transparentnosti  i  dostupnosti, kao jedan od kriterija u postupku evaluacije ispunjenja profesionalnih obaveza.

Povjerljivost

Član 15.

Lica koja rade i borave u Ustanovi dužna su zaštititi sve lične podatke zaposlenika, lične  podatke  zaposlenika i ostalih lica koja i borave u Ustanovi. Lica  koja  rade  ili   borave  u  Ustanovi  ne  smiju  raspravljati  o ličnim podacima na javnim mjestima  ili drugim mjestima na kojima bi ih  učinili dostupnim neovlaštenim licima . Odstupanje od načela zaštite ličnih  podataka    je  dozvoljeno   u  javnom  interesu  ili  u  interesu zaštite drugog lica  ukoliko  je  interes zaštite drugog lica jači od interesa zaštite ličnih podataka. Ocjena   odstupanja od načela zaštite ličnih podataka se vrši u utvrđenom postupku.

Član 16.

Svi zaposlenici, koji  u svom radu raspolažu podacima koji imaju status poslovne tajne, trebaju štititi tajnost takvih podataka. Podaci koji se smatraju poslovnom tajnom definisani su opštim aktima Ustanove.

Kontinuirano stručno usavršavanje i obrazovanje

Član 17.

Svi zaposlenici Ustanove trebaju se neprekidno stručno usavršavati, ustrajavati na unapređenju kvaliteta i   nivoa svog znanja i stručnosti unutar izabranog područja. Ustanova će obezbjeđivati  svim zaposlenicima uslove za stručno usavršavanje i obrazovanje, u skladu sa svojim planovima i finansijskim mogućnostima.

Procjena uspješnosti

Član 18.

Procjena  uspješnosti  obavljanja  radnih  zadataka, profesionalnih  obaveza  i  profesionalne  kompetencije  bilo kojeg   zaposlenika  Ustanove   ili  drugog lica, treba  biti  objektivna  i  nepristrasna, te  zasnovana   na  unaprijed definisanim i transparentnim kriterijima. Svaki zaposlenik Ustanove, koji odlučuje o pravima i obavezama  drugog lica  koje  radi    ili  boravi  u   Ustanovi, treba zasnivati svoje procjene  o uspješnosti osključivo na kriterijima  koji  su  relevantni  za  obavljene   zadatke, profesionalne obaveze ili profesionalne kompetencije, odnosno na pokazanoj stručnosti, talentu, profesionalnim zaslugama i rezultatima. Svaki   oblik   neposredne   ili   posredne  diskriminacije u postupku evaluacije  za zapošljavanje ili profesionalno napredovanje smatra se nedopustivim. Ustanova će osigurati svim zaposlenicima jednake uslove za napredovanje na osnovu  ispunjenja profesionalnih obaveza, te stvarati uslove za pomlađivanje kadra, a sve u skladu sa  zakonskim  i  podzakonskim  propisima, kao opštim aktima Ustanove. 

Javno nastupanje

Član 19.

Ustanova je svjesna svoje društvene odgovornosti i značaja, te će podržavati pravo   zaposlenika  na javno nastupanje   i  slobodu  izražavanja  koje  uključuje  neposredne  ili   posredne nastupe pred publikom, na radiju i televiziji, internetu, za dobrobit Ustanove i zajednice.

Zaposlenici Ustanove na rukovodnim pozicijama  ne  smiju   zabranjivati  niti  ograničavati  javne  nastupe  drugih zaposlenika, niti te nastupe uslovljavati, izuzev u situacijama predviđenim zakonskim i podzakonskim  propisima i opštim aktima Ustanove. Zaposlenici  Ustanove koji su ovlašteni za javno nastupanje u ime Ustanove, u  javnom  nastupu   moraju   jasno istaknuti da izlažu stavove Ustanove. U svim oblicima  javnih nastupa i djelovanja u kojima  zaposlenici  Ustanove predstavljaju  Ustanovu, očekuje se postupanje u skladu sa najvišim etičkim i profesionalnim standardima.

3.NEDOZVOLJENA PONAŠANJA

Diskriminacija

Član 20.

U  Ustanovi   nije   dopušten  niti jedan oblik neposredne  ili posredne diskriminacije koji se zasniva na  etničkoj, religijskoj   ili  nacionalnoj  pripadnosti,  rasi, spolu, spolnoj orjentaciji, životnom stilu, imovinskom stanju, porijeklu trudnoći,  porodičnom  i   bračnom  statusu, porodičnim  obavezama, godinama, invalidnosti,  fizičkom   izgledu političkom opredjeljenju i zdravstvenom stanju. Kako bi  se  izbjegao  svaki oblik diskriminacije iz stava 1.ovog člana, kao kriteriji vrednovanja u Ustanovi će se koristiti naročito stručnost, sposobnost, profesionalnost, osposobljenost  i  rezultati  u  obavljanju  određenih  poslova i radnih zadataka.

Uznemiravanje

Član 21.

U Ustanovi je neprihvatljiva svaka vrsta  ponašanja ili djelovanja koja  ima rezultat  uznemiravanja drugih lica koja rade ili borave u Ustanovi. U  smislu  Etičkog   kodeksa  uznemiravanjem  će se  smatrati  svaki, pojedinačni  ili ponovljeni, verbalni, pisani  ili učinjeno određenom radnjom, a koji stvara ili pridonosi stvaranju neugodnog  ili  neprijateljskog  radnog  okruženja ili koji drugo lice zastrašuje, vrijeđa ili ponižava.

Član 22.

U Ustanovi je neprihvatljiva svaka vrsta ponašanja ili djelovanja koja  ima za rezultat spolno uznemiravanje drugih lica koja rade ili borave u Ustanovi. U smislu Etičkog kodeksa, kao spolno  uznemiravanje će se smatrati  svako ono uznemiravanje koje  se  odnosi  na upućivanje verbalnih i fizičkih prijedloga za spolno opštenje drugom licu, a koje karakteriše izostanak  pristanka   ili odbijanje   drugog   lica;  fizičko napastvovanje; iznošenje  šala  i   opaski   koje   su   spolno usmjerene; uključujući negativnom kontekstu izvršeno izjašnjavanje u odnosu na spol i spolnu orjentaciju; nepristojnu komunikaciju; ruganje i koje je spolno obojeno; izlaganje spolno uvredljivog i uznemiravajućeg materijala; te  zahtijevanje  spolnih usluga u zamjenu za određeno činjenje ili propuštanje sa pozicije autoriteta. Sva lica koja rade ili borave u Ustanovi nastojat će da  izbjegnu  situacije  u  kojima odnosi  definisani  ovim  članom mogu dovesti do kršenja pravila etičkog kodeksa posebno  će se  nastojati  izbjeći  situacije   u  odnosima   između zaposlenika Ustanove  koji su u neposrednom  hijerarhijskom  odnosu   i  svakom  drugom  odnosu   koji  uključuje ucjenjivanje   drugog  lica, tuđeg  rada  ili  odlučivanje  o  statusu,  profesionalnom  napredovanju , pogodnostima  i nagradama.

Član 23.

Svako lice  ima pravo prijaviti ponašanje bilo kojeg lica koje radi ili boravi u Ustanovi, a koje  je za  posljedicu imalo uznemiravanje. Na  lice  koje  je  bilo  uznemireno  ili koje  je  prijavilo  takvu vrstu uznemiravanja  ne smije se vršiti nikakav pritisak. 

Predrasude

Član 24.

Sva  lica  koja  rade  ili  borave  u  Ustanovi trebaju objektivno  prosuđivati  sve  okolnosti  i  ne  smiju  dopusiti  da predrasude bilo koje vrste utiču na njihovu objektivnost. Svi zaposlenici Ustanove u svom radu  posebno trebaju voditi računa  o  svojoj objektivnosti u svim situacijama, te pravovremeno isključivati i odbacivati sve predrasude  tokom izvršenja svojih  radnih  zadataka, kao  istraživačkih, administrativnih i rukovodnih aktivnosti. Pri ocjenjivanju profesionalne kompetentosti bilo kojeg lica, zaposlenici Ustanove ne smiju koristiti kriterije koji nisu neposredno relevantni za obavljanje poslova ili profesionalne aktivnosti tog lica.

Primanje darova i drugih dobara

Član 25.

Niko od lica koja rade ili borave u Ustanovi ne smije tražiti darove, niti poticati druge na darivanje. Niko  od  lica  koja  rade ili borave u Ustanovi ne smije primati darove, suprotno utvrđenim pravilima Ustanove, bilo za sebe ili neko drugo lice.

Obaveza je svih lica koja rade ili borave u Ustanovi da otklanjaju svaki pokušaj korupcije.

Sukob interesa i nepotizam 

Član 26.

Svi  zaposlenici  trebaju izbjegavati sukobe interesa.Sukob  interesa  mogu izazvati  porodični odnosi , blisko prijateljstvo, intimne veze, antagonizmi i sl. Svi zaposlenici trebaju nastojati da odvoje svoje privatne  i profesionalne aktivnosti, kako  ne  bi došli u sukob sa profesionalnim obavezama u Ustanovi.

Član 27.

U Ustanovi je nedopustiv svaki oblik nepotizma. U  smislu  ovog  Etičkog  kodeksa, nepotizmom  se  smatra svako djelovanje koje srodnika lica  koja  rade i borave  u  Ustanovi   stavlja  u   povlašten  položaj  u  odnosu  na  druge  osobe  koje   raspolažu  jednakim pravima  ili boljim sposobnostima.

Druga nedozvoljena ponašanja

Član 28.

Profesionalni rad zaposlenika treba što više da doprinosi ostvarenju misije, vizije i vrijednosti Ustanove.

Zaposlenici trebaju voditi računa o interesima Ustanove, te se u tom smislu ne odobrava:

  1. Namjerno ometanje aktivnosti  koje Ustanova provodi ili podržava u cilju ostvarenja određenog zadatka definisanog od strane nadležnog organa Ustanove.
  2. Bilo koja vrsta djelovanja (lobiranje,zloupotreba položaja ili ličnog i profesionalnog autoriteta i sl.), a kojoj je cilj stvaranje  povlaštene pozicije  za pojedinaca  ili  više lica  na  štetu  opšteg interesa Ustanove
  3. Nesavjestan   odnos   prema   imovini Ustanove, te onemogućavanje ili otežavanje korištenja te imovine  ostalim licima koja rade ili borave u Ustanovi
  4. Upotreba imovine Ustanove ili pogodnosti za lične, komercijalne, političke, vjerske,  društvene  i ostale  svrhe prethodnog odobrenja nadležnog organa Ustanove
  5. Poticanje  drugih lica  koja rade  ili  borave  u  Ustanovi  na  kršenje  zakonskih  i  podzakonskih propisa, akata, drugih pravila i Etičkog kodeksa Ustanove
  6. Predstavljanje ličnog stava o nekom pitanju  kao službenog  stava Ustanove, a  na  štetu opšteg interesa ili interesa Ustanove
  7. Korištenje naziva ili pečata Ustanove  za  obavljanje privatne  djelatnosti kako bi se kod drugih lica neosnovano stvorio utisak autoriteta. 

Član 29.

Sva nedozvoljena ponašanja utvrđena ovim Kodeksom svako lice koje radi ili boravi  u Ustanovi  ima pravo prijaviti Etičkom komitetu. Pored prijave Etičkom komitetu, nedozvoljena ponašanja svako lice koje radi ili boravi u Ustanovi ima pravo prijaviti nadležnim organima i zaposlenicima, kako je to utvrđeno opštim aktima i procedurama Ustanove.

 

4.STRUKOVNI ETIČKI KODEKSI

Ljekari

Član 30.

Svi ljekari  koji  su  zaposlenici  Ustanove, kao  i ljekari  koji nisu zaposlenici Ustanove (spoljni saradnici i sl.), ali koji  rade  ili borave  u Ustanovi, dužni   su   pored   odredbi   Etičkog  kodeksa,  pridržavati se  i  odredbi  Kodeksa medicinske etike i deontologije Ljekarske komore Tuzlanskog kantona.

Medicinske sestre-tehničari svih smjerova

Član 31.

Sve medicinske sestre-tehničari svih smjerova zaposleni u Ustanovi, kao  i oni   koji   nisu    zaposlenici Ustanove (medicinske sestre-tehničari svih smjerova   na   stažu,   učenici  na  praksi,  spoljni saradnici i sl.), ali koji rade ili borave  u  Ustanovi, dužni  su  pored  odredbi  Etičkog  kodeksa, pridržavati se i odredbi Kodeksa etike medicinski sestara  i zdravstvenih tehničara Komore zdravstvenih tehničara Tuzlanskog kantona.